یکی از سوالهایی که خیلیها موقع پسانداز یا سرمایهگذاری میپرسن اینه: «با این نرخ سود، پولم کِی دو برابر میشه؟» جواب دقیقش نیاز به فرمولهای مالی پیچیده داره، اما یه ترفند ساده و شگفتانگیز هم هست که تقریباً همون جواب رو، فقط با یه تقسیم ساده، بهتون میده: قانون ۷۲.
قانون ۷۲ چیست؟
قانون ۷۲ یه محاسبهی تقریبیه که میگه: اگه عدد ۷۲ رو بر نرخ سود سالانه (بهصورت درصد) تقسیم کنید، عددی که به دست میاد، تقریباً همون تعداد سالیه که طول میکشه سرمایهتون دو برابر بشه.
تعداد سال برای دو برابر شدن سرمایه ≈ ۷۲ ÷ نرخ سود سالانه
⚠️ نکتهی مهم
این قانون یه تقریبه، نه یه محاسبهی دقیق ریاضی. برای نرخهای سود بین ۶٪ تا ۱۰٪، دقتش خیلی بالاست؛ اما برای نرخهای خیلی بالا یا خیلی پایین، کمی از عدد واقعی فاصله میگیره.
چند مثال ساده برای درک بهتر
مثال ۱: سپرده با سود ۸ درصد
۷۲ ÷ ۸ = ۹ سال
یعنی با نرخ سود ۸ درصد سالانه، پول شما تقریباً بعد از ۹ سال دو برابر میشه.
مثال ۲: سرمایهگذاری با سود ۱۲ درصد
۷۲ ÷ ۱۲ = ۶ سال
با نرخ سود ۱۲ درصد، پول شما در ۶ سال دو برابر میشه — سریعتر از حالت قبل، چون نرخ سود بالاتره.
مثال ۳: تورم ۳۰ درصدی (کاربرد معکوس)
همین قانون رو میشه برعکس هم استفاده کرد — یعنی فهمیدن اینکه ارزش پول شما با چه سرعتی نصف میشه:
۷۲ ÷ ۳۰ = ۲.۴ سال
یعنی با تورم ۳۰ درصدی، قدرت خرید پول شما تقریباً هر ۲.۴ سال نصف میشه — دقیقاً همون نکتهای که در مقالهی تفاوت پسانداز و سرمایهگذاری چیست؟ بهش اشاره کردیم.
جدول کاربردی قانون ۷۲
نرخ سود سالانهزمان تقریبی دو برابر شدن سرمایه۳٪۲۴ سال۶٪۱۲ سال۹٪۸ سال۱۲٪۶ سال۱۸٪۴ سال۲۴٪۳ سال
چرا این قانون اینقدر کاربردی است؟
بدون نیاز به ماشینحساب یا فرمول پیچیده، میتونید در چند ثانیه یه تصمیم مالی رو بسنجید. مثلاً وقتی دو گزینهی سرمایهگذاری با نرخ سود متفاوت رو مقایسه میکنید، این قانون سریع بهتون نشون میده کدوم گزینه سریعتر سرمایهتون رو رشد میده.
کاربردهای روزمرهی قانون ۷۲
۱. مقایسهی سریع گزینههای سپردهگذاری
پیش از باز کردن یه حساب سپرده، میتونید سریع تخمین بزنید که با نرخ سود پیشنهادی، پولتون چند سال دیگه دو برابر میشه.
۲. درک تأثیر واقعی تورم
همانطور که در مثال بالا دیدیم، این قانون کمک میکنه بفهمید تورم با چه سرعتی ارزش پول شما رو کاهش میده — نکتهای که در مقالهی صندوق اضطراری چیست؟ هم بهش اشاره کردیم.
۳. ارزیابی سریع بازدهی سرمایهگذاریهای مختلف
وقتی چند گزینهی سرمایهگذاری با نرخهای بازدهی متفاوت پیش رو دارید، این قانون یه تصویر سریع و ذهنی از سرعت رشد هرکدوم بهتون میده.
محدودیتهای قانون ۷۲
- این قانون فرض میکنه سود بهصورت مرکب (Compound) محاسبه میشه، نه ساده
- برای نرخهای سود خیلی بالا (بالای ۲۰-۲۵ درصد) دقتش کمتر میشه
- این یه تخمین سریعه، نه جایگزین محاسبات مالی دقیق برای تصمیمات بزرگ
جمعبندی
قانون ۷۲ یکی از سادهترین و کاربردیترین ابزارهای ذهنی برای درک سریع رشد یا کاهش ارزش پوله. چه بخواید بدونید سپردهتون کِی دو برابر میشه، چه بخواید تأثیر تورم رو بسنجید، این قانون با یه تقسیم ساده، دیدی سریع و روشن بهتون میده.
سوالات متداول
آیا قانون ۷۲ برای همهی نرخهای سود دقیق است؟
دقیقترین نتیجه رو برای نرخهای سود بین ۶ تا ۱۰ درصد میده؛ برای نرخهای خیلی بالا یا خیلی پایین، کمی از عدد واقعی فاصله میگیره.
آیا میتوان قانون ۷۲ را برای تورم هم استفاده کرد؟
بله، دقیقاً به همون شکل، فقط بهجای نرخ سود، نرخ تورم رو در فرمول قرار میدید تا بفهمید ارزش پول با چه سرعتی نصف میشه.
چرا عدد ۷۲ و نه عدد دیگهای در این فرمول استفاده میشه؟
عدد ۷۲ به این دلیل انتخاب شده که بهخوبی بر اکثر نرخهای سود معمول بخشپذیره و محاسبهی ذهنی رو ساده میکنه.